سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

53

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

ج : اطلاق اسم سبب بر مسبب مانند : رعينا الغيث ( گوسفندان را در ميان نباتات چرانديم ) . در اين مثال از [ غيث ] بمعنى باران نبات و گياه اراده شده و حال آنكه نبات مسبّب از باران است . د : اطلاق اسم مسبّب بر سبب مانند : امطرت السماء نباتا ( آسمان باران باريد ) . در اينمثال لفظ نبات گفته شده و از آن باران اراده شده در حالى كه باران سبب است براى نبات . مصنّف در كتاب ايضاح در ضمن امثله تسميه سبب باسم مسبب اين عبارت را شاهد آورده فلان اكل الدم ( فلانى ديه را خورد ) در اين مثال لفظ [ دم ] گفته شده و از آن [ ديه ] كه مسبب است از دم اراده گرديده . بايد بگوئيم ذكر اينمثال در زمره تسميه سبب باسم مسبّب سهو و اشتباه بوده بلكه مثال مزبور از شواهد تسميه مسبّب باسم سبب مىباشد . ه : ناميدن شئ باسم چيزى كه آن شئ در زمان گذشته متّصف به آن چيز بوده و اكنون بر آن نمىباشد مانند آنچه در فرموده حق‌تعالى آمده : و آتوا اليتامى اموالهم ( به يتيمان اموال و ثروتشان را بدهيد ) يعنى : به كسانى كه قبلا صفت يتيم بودن را داشته ولى الآن چنين نيستند زيرا بحدّ بلوغ رسيده‌اند و پرواضح است بعد از بلوغ يتم زائل مىشود . و : ناميدن شئ باسم چيزى كه آن شى در زمان آينده رجوعش